علت نشتی آب از اتصالات در بیشتر موارد آببندی نامناسب، خرابی رزوه، زنگزدگی، کیفیت پایین قطعه و نصب غیراصولی است و استفاده از اتصالات گالوانیزه مرغوب همراه با نصب استاندارد، مؤثرترین راه جلوگیری از آن است. نشتی کوچک در اتصالات ممکن است در ابتدا بیاهمیت به نظر برسد، اما با گذشت زمان باعث هدررفت آب، رطوبت دیوار و خسارت به ساختمان میشود. در این مقاله علتهای نشتی آب از اتصالات، روش آببندی صحیح و زمان تعویض را بررسی میکنیم.
امروزه در سیستم های لوله کشی حتی در صورت داشتن کیفیت مناسب نیز اگر استانداردها رعایت نشوند باعث بروز مشکلاتی مانند نشتی آب از اتصالات خواهند شد. مهمتر از همه کیفیت و سازگاری اتصالات می تواند بسیار کارساز باشد. آشنایی با اتصالات گالوانیزه توسط کارشناسان نیز بهترین کمک به تاسیسات ساختمانی است.
نشانههای نشتی آب از اتصالات
اگرچه نشتی آب از اتصالات می تواند به عوامل مختلفی مربوط باشد اما چند عامل به طور همزمان در به وجود آمدن این مشکل دخالت دارند. کیفیت مواد اولیه ، اجرای نادرست، نحوه ی نصب و بهره برداری از سیستم از جمله ی این عوامل هستند. یکی دیگر از نشانه های نشتی در اتصالات استفاده ی نادرست از تجهیزات اولیه است. انتخاب نوع تجهیزات اولیه باید متناسب با فشار کاری، نوع سیال و شرایط محیطی انجام شود. در واقع بسیاری از مشکلات به وجود آمده در ایجاد نشتی ریشه در مراحل اولیه نصب اتصالات دارند. به طور کلی بررسی دقیق عواملی مانند کیفیت قطعات، نحوه نصب، شرایط محیطی و میزان فشار وارد شده به سیستم از نشانه های بارز نشتی در اتصالات هستند. در عمل، رطوبت یا قطرههای آب اطراف اتصال، لکهی زنگ یا رسوب سفید روی رزوه، افت فشار آب و افزایش غیرعادی قبض آب از نشانههای اولیهی نشتی هستند.

هفت علت نشتی آب از اتصالات
همانطور که گفتیم نشتی آب از اتصالات به عوامل مختلفی بستگی دارد که در ادامه به آنها اشاره خواهیم کرد.
آببندی نامناسب (تفلون یا کنف کم و زیاد)
استفاده از آب بند نامناسب می تواند باعث فرسودگی سریع و کاهش کیفیت اتصال شود. به همین دلیل در پروژه های صنعتی معمولا از واشر هایی با مقاومت شیمیایی و حرارتی بالا استفاده می شود.در اتصالات رزوهای نیز مقدار کم یا زیاد تفلون و کنف باعث میشود رزوهها کامل درگیر نشوند و آب از لابهلای آنها عبور کند.
زنگزدگی و فرسایش اتصال
این عامل می تواند عمر مفید اتصالات را کاهش دهد. وقتی که اتصال در معرض رطوبت، مواد شیمیایی یا شرایط محیطی خورنده قرار می گیرد، سطح فلز به تدریج دچار تخریب می شود و استحکام آن کاهش پیدا می کند.
کیفیت پایین اتصال و پوشش ضعیف
کیفیت مواد اولیه تاثیر مستقیمی بر اتصالات دارد. آلیاژهای نامرغوب در تولید اتصالات، فلزات بی کیفیت یا آب بندهای ضعیف می توانند از دلایل نشتی در اتصالات رزوهای باشند و احتمال بروز نشتی را به شکل قابل توجهی افزایش دهد.
ضربهی قوچ و لرزش مسیر
در بسیاری از کارخانه ها، ایستگاه های پمپاژ، خطوط تولید و سیستم های انتقال سیال، تجهیزات مکانیکی به صورت مداوم در حال کار هستند و ارتعاش تولید می کنند. این ارتعاشات در طول زمان به لوله ها و اتصالات منتقل می شوند و می توانند باعث کاهش استحکام اتصال شوند. ضربهی قوچ در لولهکشی ساختمان نیز رخ میدهد؛ یعنی هنگام قطع ناگهانی جریان آب (مثلاً با بستن سریع شیر) موج فشاری در مسیر ایجاد میشود و میتواند اتصالات را شل کند.
ناسازگاری سایز یا نوع رزوه
ناسازگاری سایز لوله ها با اتصالات یا نوع رزوه می تواند باعث بروز نشتی در آنها شود کوچک یا بزرگ بودن قطعات استفاده شده در سیستم باعث بروز مشکلات جدی خواهد شد.
خرابی رزوه
رزوهی ناقص، لهشده یا کج باعث درگیری ناقص اتصال میشود و حتی با آببندی مناسب نیز نشتی ایجاد میکند.
سفتکردن بیش از حد یا کم
سفتکردن بیش از اندازه ممکن است رزوه یا بدنهی اتصال را ترک بدهد و سفتنکردن کافی هم آببندی را ناقص میگذارد.

روش صحیح آببندی اتصالات گامبهگام
آب بندی یکی از مراحل مهم در نصب اتصالات است که نه تنها در جلوگیری از نشتی آب از اتصالات بلکه در حفظ کیفیت آب موثر می باشد. به همین دلیل آب بندی باید با دقت انجام شود تا مشکلی ایجاد نشود. در اینجا سعی شده روش صحیح آب بندی به طور گام به گام گفته شود:
انتخاب مواد و ابزار با کیفیت: اولین گام انتخاب مواد و ابزار با کیفیت است که باید مطابق استانداردها انتخاب شده باشند.
آماده سازی سطوح لوله: قبل از نصب حتما باید سطح لوله آماده شود و لوله ها نسبت به هم تراز باشند.
انجام آب بندی با اتصالات مناسب: آگاهی از انواع اتصالات مانند پیچی، جوشی و فلنجی می تواند به اجرای بهینه و سریعتر فرآیند آب بندی کمک کند.
آببندی رزوه: پس از قطع آب و تمیزکردن رزوه، نوار تفلون را در جهت بستهشدن اتصال (ساعتگرد) چند دور دور رزوه بپیچید یا از کنف و خمیر آببندی استفاده کنید و سپس اتصال را با آچار به اندازهی کافی و بدون فشار بیش از حد ببندید.
استفاده از مواد آب بندی: موادی نظیر اورینگ ها، لاستیک ها و چسب های مخصوص به ایجاد یک آب بندی مؤثر کمک کرده و تضمین کننده عدم نشت سیال از سیستم هستند.
بررسی و تست نشتی اتصالات: تست فشار و تست جوش بهترین راه برای بررسی نشتی اتصالات هستند.
با انجام صحیح آب بندی می توان از نشت آب و هدر رفت آن جلوگیری کرد.
چه زمانی اتصال را باید تعویض کرد؟
علائمی وجود دارند که زمان تعویض لولهها و اتصالات را نشان میدهند. بهطور طبیعی وقتی عمر مفید لولههای قدیمی به پایان میرسد، حتماً باید آنها را تعویض کرد و برای این کار خرید اتصالات گالوانیزه مرغوب و مناسب با سایز لوله، بهترین انتخاب است. این علائم شامل موارد زیر است:
- تغییر رنگ آب: تیره بودن آب از پوسیدگی لوله ها خبر می دهد.
- فشار کم آب: سوراخ شدن لوله می تواند منجر به این مورد شود.
- بوی بد آب: ورود باکتری به درون لوله ها باعث بوی بد آب می شود.
- نشتی لوله ها: با وجود نشتی حتما باید لوله کشی تعویض شود.
- آثار کپک یا رطوبت: اگر هر کجای خانه در نزدیکی سیستم لوله کشی آثار کپک مشاهده نمودید، باید به فکر تعویض لوله کشی ساختمان باشید
اگر نشتی پس از آببندی مجدد تکرار شد یا زنگزدگی اتصال گسترده بود، تعمیر موقت کافی نیست و باید اتصال یا قطعهی آسیبدیده تعویض شود.
جمعبندی
نشتی اتصالات آب اگرچه ممکن است در ابتدا مشکل کوچکی به نظر برسد، اما در صورت بیتوجهی میتواند خسارتهای مالی و ساختمانی قابلتوجهی ایجاد کند. بنابراین، استفاده از تجهیزات استاندارد، نصب اصولی، آببندی مناسب و بازرسی منظم اتصالات، بهترین راهکار برای جلوگیری از نشتی و افزایش طول عمر سیستم لولهکشی است.
سوالات متداول
آیا میشود اتصال نشتیدار را بدون قطع کل آب تعمیر کرد؟
بله، با بستن شیر فرعی همان قسمت میتوان بدون قطع کل آب اتصال را تعمیر کرد؛ اگر شیر فرعی وجود ندارد، باید شیر اصلی ساختمان بسته شود.
نشتی کوچک اتصال چه خطری دارد؟
اعث خوردگی، زنگزدگی، هدررفت آب، آسیب به ساختمان و در نهایت تشدید نشتی میشود.
تفلون بهتر است یا کنف؟
برای اتصالات معمولی تفلون مناسب است؛ کنف همراه خمیر آببندی برای رزوههای فلزی درشت نیز کاربرد دارد.
برای نشتی اتصال گالوانیزه چسب یا سیلیکون مناسب است؟
خیر؛ بهتر است از تفلون، کنف و خمیر آببندی مخصوص رزوه استفاده شود.
چرا اتصال بعد از تفلونپیچی هم نشت میکند؟
به دلیل خرابی رزوه، تفلونپیچی نامناسب، عدم تطابق رزوهها یا سفت کردن غیراصولی اتصال.

